Jaś i Małgosia

Jaś i Małgosia mieszkali w chacie na skraju wsi. Był chudy rok: mąki w skrzyni ubywało szybciej, niż przybywało, a mama liczyła kartofle po sztuce. Pewnego ranka dzieci poszły do lasu po grzyby, żeby było czym zapełnić garnek. Jaś, który lubił mieć wszystko przemyślane, wsypał do kieszeni garść okruchów chleba i sypał je po ścieżce. Grzybów było mnóstwo. Kosze zapełniły się szybko, słońce przesunęło się za drzewa i wtedy dzieci odwróciły się, żeby wracać. Okruchów nie było. Nad polaną krążyło stado gołębi, wyraźnie zadowolonych z siebie. - To była zła kieszeń na dobry pomysł - westchnął Jaś. Szli, aż zrobiło się ciemno. Wreszcie między drzewami zobaczyli światło, a przy świetle domek, który pachniał piernikiem tak mocno, że aż kręciło w nosie. Dach miał z ciasta, okiennice z lukru, a płot z laseczek cynamonu. Byli głodni. Odłamali po kawałku. Drzwi otworzyły się bez skrzypnięcia i stanęła w nich stara kobieta o bardzo miłym uśmiechu i bardzo nieruchomych oczach. - Ależ wchodźcie, wchodźcie - zaświergotała. - Mam mleko i łóżka. Rano miłego uśmiechu już nie było. Czarownica zamknęła Jasia w komórce za kuchnią, a Małgosi kazała nosić wodę i szorować garnki. - Będziesz go tuczyć - powiedziała. - Lubię, jak jest z czego ugotować. Małgosia nosiła wodę i szorowała. A przy tym patrzyła. Zauważyła, że czarownica mruży oczy, kiedy chce coś obejrzeć z bliska, i że po zmierzchu potyka się o własny stołek. - Ona prawie nie widzi - szepnęła bratu przez szparę. Jaś zrozumiał od razu. Codziennie, gdy czarownica kazała mu wystawić palec, żeby sprawdzić, czy już utył, wystawiał przez szparę suchy patyk. I codziennie czarownica mruczała, że ten chłopak je i je, a wciąż jest jak z witki. Po tygodniu straciła cierpliwość i rozpaliła w wielkim piecu. - Zajrzyj, czy dobrze się nagrzał - poleciła Małgosi. - Nie wiem jak - odpowiedziała dziewczynka. - Naprawdę nie wiem. Musisz mi pokazać. Czarownica prychnęła, że z takimi to tylko kłopot, i nachyliła się nad paleniskiem. Małgosia zatrzasnęła za nią żelazne drzwiczki od popielnika, przekręciła zasuwę i pobiegła po brata. Uciekli, ile sił w nogach. Nad rozlewiskiem zabiegła im drogę woda za szeroka, żeby przejść. Ale były tam kaczki. - Poniesiemy - zakwakała najstarsza. - Tylko pojedynczo, bo jesteśmy kaczkami, nie promem. Przepłynęli po kolei. Wiewiórka na drugim brzegu pokazała im ścieżkę do wsi. W kieszeniach mieli garść cynamonu z płotu i dwa lukrowane okiennice — tyle udało się zabrać. Mama płakała, kiedy weszli do izby. Tata sprzedał cynamon kupcowi z miasta i za te pieniądze kupili mąkę na całą zimę. A Jaś od tamtej pory, gdy chciał zapamiętać drogę, robił nacięcia nożykiem na korze. Okruchy zostawił gołębiom.